Polskie Tradycje Intelektualne                
Logowanie  Rejestracja
MENU
Kalendarium polskiej myśli politycznej
Myśliciel miesiąca
Książka Adama Gurowskiego w Bibliotece Myśli Politycznej
Adam Gurowski (1805-1866) był w XIX w. jednym z najlepiej znanych na świecie polskich myślicieli i publicystów. Jego książki i artykuły czytano szczególnie chętnie we Francji, Anglii i Stanach Zjednoczonych. W USA ceniono go zwłaszcza za teksty o problematyce europejskiej i rosyjskiej. Odegrał też dużą rolę w propagandowej walce w okresie wojny secesyjnej, wspierając Północ. Kontrowersje związane z ideowymi i politycznymi wyborami ich autora – apostaty narodowego - i ich częsta niedostępność dotąd w języku polskim sprawiły, że prace Gurowskiego nie znalazły należnego im miejsca w polskim życiu intelektualnym. Tom w serii Biblioteka Myśli Politycznej pozwala zapoznać się z najważniejszą książką Gurowskiego o Ameryce i Europie, którą śmiało można porównywać ze słynnym dziełem Tocqueville’a o demokracji w Ameryce.

„Tak jak bezmiar niebios wypełniany jest przez ciała eteryczne, tak przestrzeń Ameryki wypełnia wolność. Jednostki znajdują w niej więcej możliwości i mniej ograniczeń niż w jakichkolwiek innych, istniejących dotąd ludzkich instytucjach. Dzięki temu stają się świadome własnej wartości, odnajdywanej zgodnie z własną indywidualnością, z własnymi uzdolnieniami. Każda z nich może swobodnie poruszać się po wybranej przez siebie orbicie. Wolność, wraz z równością, stanowią siły napędowe Ameryki; różnorodność mieszkających w niej rodzin i charakterów, stanowią impulsy do ich łączenia się w rozmaitych kombinacjach. Ameryka jest przez to prekursorem jedności, ku której grawituje ludzkość. Kluczowym, flagowym elementem jedności społecznej jest nie nagromadzenie jednolitości i uniformizmu (przypominające funkcjonowanie stada), lecz wolne, harmonijne połączenie różnorodności.
Postęp dokonany przez Amerykę stanowi odpowiedź na pytanie dotyczące relacji autorytetu i wolności – jakości integralnych, konstytuujących, w różnych proporcjach, każde ludzkie społeczeństwo. Ameryka ucieleśnia wolność, podczas gdy Europa – autorytet. Wbrew powszechnie przyjmowanym, utrwalonym w czasie twierdzeniom, Ameryka zaświadcza o tym, że istnienie wolności bez autorytetu nie powoduje dezorganizacji społeczeństwa. Zasada autorytetu, w różnych swych przejawach i rozumieniach, pozostaje substancją, na której opierają się wszelkie idee i działania Europy, nawet te zmierzające ku reformom czy rewolucjom. W Ameryce zaś autorytet bezwzględnie poddany jest wolności. W swej wszechogarniającej, nieograniczonej twórczości, znajduje się w niej – podobnie jak w autorytecie – miejsce zarówno dla światła, jak i dla cienia. Trzeba jednak zauważyć, że cienie związane z wolnością są nikłe, podczas te związane z autorytetem – gęste i bardzo przewlekłe w czasie”. (Ameryka i Europa)

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.